به طور کلی در اجرای هر طرح و ایده ای، همیشه چند سوال اساسی وجود دارد که پاسخ به این چند سوال، هویت اجرای طرح را بیان می کند.چه چیزی و برای چه کسی، چگونه، کجا و کی؟ بنابراین ابتدا از خودمان می پرسیم که چرا سوزندوزی می کنیم؟  این پرسش ممکن است شاید برای برخی از شما دوستان، نیز به وجود آمده باشد که چرا سوزندوزی می کنیم. چه هدفی از سوزندوزی وجود دارد؟ چگونه میل به دوختن در هر فرد شکل می گیرد و هر روز افزون و افزون تر می شود؟ چگونه با سوزن و نخ آشنا می شویم و به عنوان یک دوست بسیار صمیمی تمام لحظه های سرشاری امروز و فرداهایمان را در میان خطوط طرح ها، در لابلای نخ های رنگ در رنگ، همچون گنجینه هایی کمیاب به امانت می سپاریم تا میراث فردای سرزمین مان باشد.

طرحی انتخاب می شود و ایده ای شکل می گیرد. تار و پود پارچه مشتاقانه آغوش می گشاید و آن ایده را در بر می گیرد. سوزن، نخ و حلقه کارگاهی برای دوخت برگزیده می شود. آنگاه رنگ ها، سوزن و نخ به همراهی سوزندوز می آیند و به آن ایده هویت می بخشند.

کوک در کوک و رنگ در رنگ، جزء به جزء، طرح را می کاوی و رویاهایت را در میان کوک ها و ثانیه ها به امانت می گذاری. ابری باشی و یا افتابی، شادمان باشی و یا غمگین، مهربان باشی و یا کج خلق، همه و همه از درون هنرمند سوزندوز؛ به صورت رنگ و تکنیک های مختلفی از دوخت، بر طرح  و در تار و پود پارچه تجلی می یابد و نشانه می شود برای یک لحظه ای که هست و می دوزد . برای یک لحظه ای که پیوندی جاودان می یابد با فردا و فردا های دیگر این مرز و بوم.

تصویر ارائه شده در این بخش، سوزندوزی طرحی از یک گل رز بسیار زیبا می باشد که در میانه یک روبالشی با نخ ابریشم سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بسیار زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

سوزندوزی گل رز- سوزندوزی شب افروز

دوخت روکوکو یا گره ایرانی علاوه بر دوخت گل های کوچک به صورت ساده و دوبل، جهت دوخت برگ نیز می تواند تکنیک کارآمد و مفیدی باشد. برای استفاده از دوخت روکوکو در برگ، همانند دوخت تیغ ماهی عمل می کنیم با این تفاوت که به جای شروع با یک شلال در راس برگ و ادامه شلال ها در راست و چپ، تکنیک دوخت روکوکو را برای برگ و دقیقا با همین شیوه؛ شروع و تا پایان برگ ادامه می دهیم .

در تصویر زیر نمونه ای از دوخت برگ با روکوکو را می بینید که توسط خانم منیره جعفری  بر روی یک لباس دوخته شده است. در این تصویر یک برگ را با دو ترکیب از رنگ یکی تک رنگ سرخابی و دیگری دو رنگ با ترکیبی از دو صورتی می بینید که در میان گل ها، برگ ها نیز جلوه ویژه ای یافته اند. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

گره ایرانی و دوخت برگ- منیره جعفری

گفتیم که دوخت بست دوزی یا ثابت دوزی همواره با استفاده از دو  نخ، صورت می گیرد. اول نخ 6 لای دمسه و یا قیطان نازک، که در قسمت دلخواهی از کار قرار می گیرد و دوم نخی که با آن روی نخ اول را بست می زنند. واضح است که هماهنگی نخ ها ،فاصله نخ های خوابانده شده روی طرح، فاصله بست ها و تعداد بست ها در فاصله های مشخص ؛ هر کدام شکل و تنوع تازه ای در اجرای این دوخت بنیادی به وجود می آورد که سوزندوز می تواند در طرح های متفاوت ، آن را به کار گیرد.

در تصویر زیر نمونه ای از تکنیک دوخت بست دوزی یا ثابت دوزی را می بینید که توسط خانم نسیبه خانعلی پور از آموزشگاه شب افروز، بر روی طرحی از یک خانه قارچی؛ سوزندوزی شده است. در این نمونه از دو رنگ زرشکی و نارنجی در ردیف های کاملا چسبیده به یکدیگر و با فواصل کم و با تعداد بیشتری از بست، تکنیک دوخت ثابت دوزی برای دوخت خانه قارچی؛ استفاده شده که بسیار زیباست. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید

بست دوزی یا ثابت دوزی- نسیبه خانعلی پور

دو حرفه گلدوزی ماشینی و گلدوزی دستی هر کدام ویژگی ها و مشخصه های خاص خودشان را دارند و در چارچوب و انسجام چرخ و دست، هر کدام از این دو حرفه توانایی ها و مهارت هایشان تعریف شده و قابل دسترسی می باشند. به واقع اجرای بسیاری از توانایی ها و مهارت های گلدوزی با دست، قابل دسترسی با گلدوزی با چرخ نمی باشد و حتی برعکس. اما از پیوند این دو حرفه با هم نتایج بسیار خوبی هم از نظر سرعت و هم از نظر تکنیک، می توان به دست آورد. در تصاویر این بخش نمونه ای از پیوند میان دو حرفه گلدوزی با دست و گلدوزی با چرخ را می بینید که بر روی یک جیب مانتو  و در کارگاه سوزندوزی شب افروز؛ دوخته شده است.

دوخت برگ ها و ساقه ها با گلدوزی ماشینی، اجرا شده و دوخت گل ها به شیوه گلدوزی برزیلی و با دست انجام شده است. چنانچه در تصاویر نیز دیده می شود، همراهی و تلفیق دو حرفه نه تنها از زیبایی کل فضای گلدوزی، کم نکرده بلکه بر جلوه و زیبایی آن افزوده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سو زندوزی زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.   

همراهی گلدوزی چرخ و دست،گلدوزی برزیلی،سوزندوزی شب افروز
همراهی گلدوزی چرخ و دست،گلدوزی برزیلی،سوزندوزی شب افروز

کسی که با سوزن دوزی آشنایی داشته باشد، همیشه یک پارچه ساده به هر رنگی که باشد، وسوسه اجرای سوزن دوزی را با هر حرفه ای که او در آن مهارت داشته باشد؛ می آفریند. گویی بوم نقاشی سفیدی است که تمنای مداد و طرح و رنگ را، در درون خودش پروده و مشتاق دست های عاشقی است که تمام آن رویا و اوج خیال را هر چه زیبا و زیباتر بیافریند.

در تصاویر زیر نمونه ای از دوخت گلدوزی برزیلی را روی یک پیراهن زرشکی می بینید که با نخ عمامه سوزندوزی شده است. ابتدا طرحی به صورت شاخه ای و قرینه جهت گلدوزی روی کمر و یقه این پیراهن آماده شده آنگاه با کمک رنگ هایی از طیف رنگ همان لباس  و ایجاد سایه روشن، گل های رز ی بسیار زیبا  دوخته شده است. این گل های رز، در میان  شاخ و برگهایی سبز و در کنار گلهای وحشی زرد؛ کاملا درخشنده  و پویا چشم  هر بیننده ای را به جلوه گری خود متمرکز می سازند و اینکه اگر چه نه بر پهنای خاک ، اما توانسته اند تا بر پارچه ای برویند و رشد کنند. گلدوزی برزیلی روی این پیراهن زرشکی در کارگاه سوزندوزی شب افروز، اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا ، بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

گلدوزی برزیلی و یک پیراهن زرشکی- سوزندوزی شب افروز
گلدوزی برزیلی و یک پیراهن زرشکی- سوزندوزی شب افروز

آوایی پر بهانه ام که در شادمانه ترین لحظه ها می رویم. از دل شب و ستاره ها برخاسته ام و با سپیده آغاز شدم تا همراه نور شوم و روزنه ای از رویش، برای فردای این سرزمین باشم.

در تصویر زیر چند گل رز کوچک با سایه روشنی از رنگ های صورتی را می بینید که توسط خانم محدثه وثوقی به همراه غنچه و برگ ها، با نخ دمسه بر پارچه کتان سفید؛ دوخته شده و جلوه گری ویژه ای به وجود آورده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

رزهای ایرانی- محدثه وثوقی

شادمانه ترین ترانه ام را برایت می خوانم با همین سوزن و نخ نگاه و بر تابلو، بالش یا پیراهنی زیبا. تا تو نیز بتوانی رویای زیبای خیال مرا دریابی. تا تو نیز بتوانی در باغ بهاری خیال من، رویش شکوفه هایی را ببینی که بر گستره زمان به بار می نشینند و میوه هایی شیرین در تاریخ سرزمین من به یادگار می گذارند. تا تو نیز دریابی که من با همین سوزن و نخ، نه فقط در بهار که در تمام ثانیه های ماندگار زندگی ام و در میان هر ساقه و برگ و گل؛ رویشی دوباره خواهم داشت. رویشی دوباره که از یک نسل به نسلی دیگر و از یک دست به دستی دیگر، منتقل خواهد شد.

گل رز ایرانی- منیره جعفری

تصویری از چند رز کوچک ایرانی می بینید که ساده هستند و صمیمی. ترانه های زیبایی هستند که در میان انگشتان خانم منیره جعفری و در حلقه های یک کارگاه بر روی پیراهنی ساده، با صمیمیتی دلپذیر و البته ماندگار؛ جان یافته اند.  براستی بسیار زیباست. اینطور نیست؟!!!!

برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید

گل رز ایرانی- منیره جعفری

دوخت پیچ رز و یا رز ایرانی در بسیاری موارد به صورت تکی، گاه با مرواریدی در میانه و گاهی با گره ای در میانه( فرانسوی و یا ایرانی)؛ مورد استفاده قرار می گیرد. ولی گاهی با استفاده از تکنیک های گلدوزی برزیلی می توان این رز را رنگ و لعاب تازه ای بخشید و در قالب زیباتری ارائه نمود.

در تصاویر زیر نمونه ای ازدوخت گل های رز ایرانی را بر روی یک بافتنی می بینید که در کارگاه سوزندوزی شب افروز، سوزن دوزی شده است. گل های رز ایرانی روی این بافتنی به رنگ زرد دوخته شده و رنگ دیگری از زرد، به کمک تکنیک گلدوزی برزیلی و به صورت سایه روشن؛ جلوه گل را افزون نموده است.

تصاویر بیشتری از این سوزن دوزی زیبا را می توانید با کلیک بر روی کلمه نشانی بیابید.

رز ایرانی در میان گلدوزی برزیلی- سوزندوزی شب افروز

یکی از کاربرد های بسیار جالب و رایج این روزهای سوزندوزی، در میان اغلب سوزندوزان؛ استفاده از حلقه های گلدوزی به جای قاب تابلو های دیواری می باشد.  به این صورت که ابتدا سوزندوز، طرح دلخواهی را انتخاب می کند و با هر نوع حرفه سوزندوزی و درجه مهارتی که با آن آشنایی دارد و با هر تعداد تکنیک و شیوه ای که می خواهد تصمیم به دوخت می گیرد و به تناسب آن مواد اولیه ، نخ و رنگ هایی را بر می گزیند و دوخت سوزندوزی را در میانه حلقه ها اجرا می کند و به دیوار می اویزد. نمونه هایی از این نوع قاب را در زیر می بینید که توسط خانم ها، سارا غلامپور و فاطمه امیدیان، از آموزشگاه شب افروز؛ اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی های زیبا بر روی کلمه نشانی ۱ و نشانی ۲ کلیک نمایید.

حلقه های گلدوزی و قاب تابلو- سارا غلامپور
حلقه های گلدوزی و قاب تابلو- فاطمه امیدیان

گفتیم که یکی از گره های بسیار رایج در دوخت انواع سوزندوزی ها، دوخت روکوکو یا گره ایرانی می باشد. با استفاده از دوخت گره ایرانی و ایجاد تغییراتی در نوع مصرف این تکنیک می توان فضاهای بسیاری از طرح ها را شکل داد و پر نمود.

در تصاویر زیر نمونه ای از این دوخت ها را بر روی یک بلوز بافتنی می بینید. در گلدوزی روی این بلوز بافتنی از طرح و نقش خاصی استفاده نشده و مبنای گلدوزی بر طرح اصلی بافت متمرکز شده است. ابتدا، خطوط ایجاد شده در بافت بلوز، به کمک دوخت ساقه همانند جدول بندی در مزارع و باغ ها، از هم جدا و متمایز شده اند. آنگاه با استفاده از گره ایرانی در رنگ های مختلف به صورت دانه دانه و یا سه تایی، سطوح این فضاها گل کاری و یا به عبارتی؛ گل دوزی شده است.

گره ایرانی و رز ایرانی- سوزندوزی شب افروز

سپس روی پاپیون های ایجاد شده در بافت، با دوخت یک دانه مروارید در مرکز و تعدادی گره ایرانی در اطراف، به شیوه پیچ رز؛ زیبایی خیره کننده رز های ایرانی در فضای سبز بلوز با درخششی بی مانند، چشم را به تماشا فرا می خواند. تماشای منظره ای چشم نواز در رویایی از سبزی و طراوت بی پایان هستی.

تصاویر بیشتری از این سوزن دوزی زیبا را می توانید با کلیک بر روی کلمه نشانی بیابید.

گره ایرانی و رز ایرانی- سوزندوزی شب افروز

با سوزن و نخ نگاهم، باغی از گل می دوزم بر قامت الفبای مهربانی، بر گل سروده های نانوشته درون، بر روشنای رویایی بی کرانه. باغی از گل می دوزم در خلوت زمزمه های شادمانه، در رویش نور و طراوت، در هجای آب و باران و ترانه.

در تصویر زیرمی توانید یکی از کاربردهای خوب رز عنکبوتی و گره فرانسوی را در نمونه ای از دوخت حروف الفبا ببینید. این نمونه بسیار زیبا توسط خانم ندا فلاح، از آموزشگاه شب افروز؛ سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

رز عنکبوتی و دوخت الفبا- ندا فلاح

در حریم لحظه های درون خیال خودم، گاه ساقه می شوم و از دل ثانیه های زندگی می رویم، گاه یک گل می شوم  و گاه  یک پروانه می شوم.  آنگاه بر گرداگرد یک گل پرواز می کنم و نشانه می شوم. نشانه ای از هیاهوی همان خیال و لحظه ماندگار، در هستی. پس رویش مرا ببین و اینکه چگونه با سوزن و نخ نگاهی، از درون حلقه ای چوبی روییدم تا در نگاهی دیگر شکوفا شوم و بمانم.

در تصویر زیر نمونه ای بسیار زیبا از گلدوزی برزیلی را، در حلقه ای چوبی می بینید که توسط خانم فاطمه عسگریان، از آموزشگاه شب افروز؛ سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

گلدوزی برزیلی- فاطمه عسگریان

از میان بی شمار کاربردهای سوزندوزی، می توان به نقش سوزندوزی در دوخت، ساخت و ایجاد تقویم هایی که به صورت روزمره مورد استفاده قرار می گیرند، اشاره نمود. این نقش عمدتا به دو شیوه در میان سوزندوزان، مورد استفاده قرار گرفته و تقویم دوزی نیز؛ نامیده می شود:

شیوه اول- استفاده از سوزندوزی در طراحی نمای تقویم– در این شیوه ابتدا طرح و نقش مورد نظر، به دلخواه سوزندوزی می شود و با گرفتن تصویری دلخواه از طرح مورد نظر؛ از این تصویر در طراحی صفحات مختلف تقویم و یا به عنوان سر برگ فصل های مختلف از تقویم؛ استفاده می شود.

تصویری از دوخت و ایجاد سوزندوزی تقویم با شیوه سوزندوزی در طراحی نمای تقویم را می توانید در زیر ببینید که در کارگاه سوزندوزی شب افروز و برای سال ۱۳۹۴ اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند، می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

تقویم دوزی به شیوه سوزندوزی نمای تقویم- سوزندوزی شب افروز

شیوه دوم- دوخت تقویم به صورت کامل– در این شیوه ابتدا روزهای مختلف از ماه به صورت اعداد و در قالب یک جدول، طراحی و بر پارچه منتقل می شود. پس از انتقال اعداد هر ماه، با در نظر گرفتن رنگ هایی خاص که هم دلخواه باشد و هم نمادی از هویت هر ماه و فصل؛ سوزندوزی اعداد با انتخاب تکنیکی کاملا دلخواه اجرا می شود. مرحله بعد انتخاب گل و طرحی متناسب با سلیقه سوزندوز و یا کسی که می خواهد این تقویم را در محیط زندگی و یا کار استفاده نماید، بر می گزینیم و  فضای خالی از تقویم را جهت چشم نوازتر شدن؛ سوزندوزی می کنیم.

تصویری از دوخت و ایجاد سوزندوزی تقویم با این شیوه را می توانید در زیر ببینید که توسط خانم محدثه وثوقی، با استفاده از تکنیک  گلدوزی برزیلی، در آموزشگاه شب افروز؛ اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این نمونه بسیار زیبا، می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

تقویم دوزی به شیوه سوزندوزی تقویم- محدثه وثوقی

 به طورکلی نقش سوزندوزی در تقویم ها از هر نوعی که باشد می تواند مزایا و معایب خاص خودش را داشته باشد. در شیوه اول تصویر سوزندوزی شده در هر کجا می تواند دوخته شود و در هر سال یا فصلی نیز، مورد استفاده قرار گیرد. و محدودیتی در استفاده از آن وجود ندارد. اما در شیوه دوم یعنی دوختن روزها و اعداد با ترتیب هر سال متغیر می باشد و به این ترتیب تقویم سوزندوزی شده برای امسال برای سال بعد کارآ نیست به همین خاطر، از این شیوه ایجاد تقویم معمولا به صورت مناسبتی در تولد ها و یا روز های خاص با متمایز نمودن عدد همان روز در بسیاری مورد می توان استفاده نمود.

برای دوختن یک رز عنکبوتی، ابتدا چند شلال مستقیم درون یک دایره فرضی با شعاع دلخواه  می دوزیم. تعداد شعاع های دوخته شده حتما باید فرد باشد. بعد سوزن را از مرکز دایره بیرون می کشیم و شلال ها را در با هم گره می کنیم تا جمع شود. آنگاه با همان رنگ نخ یا رنگ دیگری از نخ، سوزن را به شیوه یک در میان از لای شلالها عبور می دهیم. بگونه ای که شلالهایی که در یک دور، زیر سوزن قرار داشتند؛ در دور بعدی بالای سوزن قرار گیرند. اینکار تکرار میشود تا تمام سطح دایره را بپوشاند. به این ترتیب یک رز عنکبوتی دوخته می شود.

دوخت رز عنکبوتی- مریم عسگریان

دوخت رز عنکبوتی دوخت بسیار پر کاربرد ی می باشد که هم به صورت مستقل استفاده می شود و هم مکمل در بسیاری از حرفه های دوخت های سنتی مانند روبان دوزی، گلدوزی، برودری دوزی، شبکه دوزی و…. و….قابل استفاده می باشد.

در تصاویر نمونه دوخته شده ای از  رز عنکبوتی دیده می شود که توسط خانم  مریم عسگریان از آموزشگاه شب افروز به رنگ زرد و رنگ قرمز سوزندوزی شده است . برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بسیار زیبا می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

دوخت رز عنکبوتی- مریم عسگریان

رنگ در رنگ زیبایی و ترانه ام. آوای صبحی بی بهانه ام. از دل شب می رویم و در روشنای روز در کوک به کوک هر طرح جاری می شوم. از لحظه های صبوری ام به گلهای مهربانی روح می بخشم. در حلقه یک کارگاه شکفته می شوم . از برگ و ساقه و گل در حلقه ای چوبی؛ از لحظه ها عبور می کنم. ازلحظه ای به لحظه ای دیگر، حلقه ای به حلقه دیگر، از طرحی به طرحی دیگر، ساقه به ساقه، برگ به برگ، گل به گل می گذرم تا کویری آبادان شود و دلی شادمان.

گلدوزی برزیلی، گلدوزی غیر همسطح- محدثه وثوقی

گاهی دوختن یک گل، بدون طرح و نقشی خاص آن هم درون حلقه ای چوبی، با تجسمی از یک رویا و خیال؛ دنیای تازه ای از زیبایی را مقابل چشمان یک سوزندوز می گشاید. دنیای تازه ای که در گوشه گوشه آن حلقه چوبی ، می تواند ثانیه های یک زندگی را جلوه ای دیگر ببخشید و در قاب همان حلقه چوبی به دیوار آویزد.

در تصاویر، نمونه زیبایی از گلدوزی برزیلی درون یک گلدان را، می بینید که توسط خانم محدثه وثوقی از آموزشگاه شب افروز، سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند، می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

گلدوزی برزیلی، گلدوزی غیر همسطح- محدثه وثوقی