تکنیک دوخت ثابت دوزی یا بست دوزی در سرمه دوزی نیز می تواند همانند انواع سوزندوزی ها بسیار کارآمد و مفید باشد و حتی می توان گفت به عنوان یک تکنیک اصلی در بسیاری موارد به هنگام دوخت سرمه و ذغره مود استفاده قرار می گیرد. از دوخت ثابت دوزی در حرفه سرمه دوزی جهت پر نمودن سطح گلبرگ ها به شیوه هم سطح، برجسته و سایه روشن؛ نیز استفاده می شود .

در تصویر زیر نمونه ای ارزشمند از تکنیک دوخت ثابت دوزی یا بست دوزی را می بینید که توسط خانم فاطمه رمضانی جهت پر نمودن سطح گلبرگ استفاده شده است. گلبرگ ها در این نمونه به شیوه ثابت دوزی برجسته همراه با سایه روشن؛ پر شده اند. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

ثابت دوزی و دوخت گل با سرمه- فاطمه رمضانی

کمی پیش تر در مورد دوخت ذغره گره دار و کاربردهای آن صحبت شد و البته یکی از کاربرد های بسیار مفید این دوخت، پر نمودن انواع گل هایی می باشد که دارای گلبرگ هایی لبه گرد یا تیز اما بلند، هستند. زیرا کار با این تکنیک در فضاهای گسترده تر کار را مشکل و حتی غیر ممکن می سازد.

در تصویر زیر نمونه ای از دوخت یک گل با لبه های گرد و بلند را می بینید که با این تکنیک ، بر روی پارچه مخمل؛ سوزندوزی شده است. این نمونه بسیار زیبا  توسط خانم فاطمه رمضانی اجرا شده است. البته شما نیز می توانید برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

ذغره گره دار - فاطمه رمضانی

اساسا هر نوع ذغره ای از همراهی پولک و سرمه در کنار هم ایجاد می شود. دوخت ذغره ایستاده نیز از این قاعده دور نیست . جهت اجرای این تکنیک ابتدا یک پولک را به همراه تکه سرمه ای به طول یک الی یک و نیم سانت همزمان به سوزن می کشیم و در پارچه فرو می کنیم، بگونه ای که  سرمه باعث ایستاده قرار گرفتن پولک؛ روی پارچه شود. این دوخت یکی از تکنیک های پر کاربرد در سرمه دوزی و برای دوخت انواع گل؛ مناسب می باشد.

در تصویر زیر نمونه ا ی از دوخت ذغره دوزی ایستاده را روی یک گل می بینیم که توسط خانم فاطمه رمضانی روی یقه یک لباس سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

ذغره دوزی ایستاده - فاطمه رمضانی

یکی دیگر ازتکنیک های  دوخت انواع ذغره دوخت ذغره گرد یا ذغره مدور می باشد. زیرا این نوع از دوخت زغره معمولا روی محیط دایره‌‌ای، شکل می گیرد. به این ترتیب که هر بار با گذاشتن یک پولک، تکه‌‌ سرمه‌‌ای به طول 5میلی متر یا نیم سا‌نت روی پولک قرار داده و دوباره در سوراخ پولک فرو می‌‌بریم . با تکرار این عمل طرح یک گل به صورت مدور دوخته میشود.این دوخت برای ترسیم گل های کوچک و تهیه تکه کار‌‌های منفرد بکار میرود.

در تصویر زیر نمونه ای از دوخت این نوع ذغره را می بینید که توسط خانم مریم پور کیا بر روی پارچه ترمه و در اطراف یک گل سرمه دوزی برجسته، اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

ذغره مدور- مریم پور کیا

گفتیم که با تغییر در شکل و اندازه پولک می توان تغییر در شکل ظاهری ذغره مورب، ایجاد نمود . یعنی بدون تغییر در اصل دوخت  به شکل دیگری از زیبایی و مهارت در سرمه دوزی دست یافت. در تصویر زیر نمونه ای از دوخت ذغره مورب را می بینید که توسط خانم نرجس پور شعبان بر روی مخمل سبز، دوخته شده است.

ویزگی این نمونه ارزشمند، استفاده از دو رنگ سرمه به صورت همزمان در یک پولک می باشد. که باعث پر تر شدن دوخت نیز می شود. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

ذغره دوزی مورب- نرجس شعبانپور

یکی از انواع ذغره دوزی ها، دوخت ذغره به شیوه مورب می باشد . این شیوه از دوخت ذغره دقیقا شبیه به دوخت خطی سرمه است. با این تفاوت که هر بار پس از به نخ کشیدن تکه سرمه ای برای دوخت خطی، یک پولک نیز به صورت همزمان، به نخ کشیده و به صورت مورب روی پارچه دوخته می شود.

دوخت ذغره مورب بر روی بسیاری از خطوط در سرمه دوزی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. نکته قابل تامل در نوع ذغره استفاده از پولک مصرفی می باشد. پولک مورد مصرف باید پولک صاف و ریز باشد تا پولک ها، دقیقا در کنار هم بر روی روی خطوط طرح قرار گیرند. اما اگر به هر دلیلی سوزندوز بخواهد از پولک های دیگری مثلا معمولی و یا صاف درشت استفاده نماید، دوخت این نوع ذغره نیز دستخوش مقداری تغییر خواهد بود.

نمونه ای از دوخت ذغره مورب را در زیر می بینید که توسط خانم  مریم پور کیا بر روی طرحی از جقه دوخته شده است. در این نمونه شکل اصلی ذغره مورب، در دوخت خطوط طرح؛ دیده می شود. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

ذغره مورب- مریم پور کیا

باز هم حکایت دیگری از سوزن و نخ ، سرمه ومروارید و ترمه و دست هایی که نقش عشق می دوزد بر سینه پارچه . زیبا و ماندگار .

سوزن و نخ، سرمه و ترمه در میان انگشتان هر سوزندوز؛ جان مایه طرح می شود و زیبایی بی کرانه ای که تا هرکجای بوستان دل می رود . و در میان نقوش دلنشین ترمه، نقشی تازه، از حیات  و زندگی می آفریند . نقشی تازه و ماندگار.

در تصویر زیر یکی از نقوش ماندگار را می بینید که توسط خانم مریم پور کیا به کمک سرمه ، پولک، مروارید و… بر پارچه ترمه سوزندوزی شده و بسیار زیباست. نقش مورد استفاده گلی در مرکز طرح می باشد که با تکنیک دوخت آجرچین به کمک دورنگ طلایی و نقره ای و دو نوع سرمه ساده طرح فرانسه، به شیوه برجسته سرمه دوزی شده و گل هایی کوچک به همراه شاخه هایی در اطراف؛ زیبایی کل طرح را افزون نموده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سرمه دوزی یا ترمه دوزی بسیار زیبا، بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید

ترمه و نقشی ماندگار بر سرمه- مریم پور کیا

برای اجرای دوخت کاج دوزی، ابتدا ذغره مورب می دوزیم و سپس از بالا قسمت دوخته شده، قطعه سرمه ای را به اندازه یک تا یک و نیم سانت برش می زنیم و از بالا به صورت عمود درون پولک اول قرار داده و می دوزیم . سپس سرمه های دیگری با همان اندازه بریده، در دو طرف ذغره مورب ؛ یکبار از سمت راست و یکبار از سمت چپ به سوزن کشیده داخل پولک ذغره به زیر می بریم تا دوخت کاج کامل شود.

نمونه زیبایی از دوخت کاج دوزی را در تصویر زیر می بینید که توسط خانم  سمیه رمضانی میر از آموزشگاه شب افروز؛ دوخته شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

کاج دوزی- سمیه رمضانی میر

دوخت کندو در واقع نوعی کاربرد از دوخت گل های نگینی به شیوه نیمه و در امتداد هم، می باشد و دقیقا همانند گل های نگینی در حرفه سرمه دوزی و پولک و منجوق دوزی کاربرد بسیار گسترده ای دارد و جهت پر نمودن فضاهای خالی در میانه بته جقه ها و یا گسترده تر نمودن چشم انداز طرح ها به کار می رود.

دوخت کندو در اغلب موارد به کمک یک مروارید درشت در گوشه ای از طرح آغاز می شود و سپس حلقه ای از سرمه و منجوق،  دور مروارید ایجاد شده و مروارید را در بر می گیرد و این روند ادامه می یابد تا تمام فضای خالی طرح پر شود. رنگ مروارید و سرمه ها، کاملا دلخواه و بسته به سلیقه سوزندوز؛ انتخاب می شود.

در تصویر زیر نمونه ای از دوخت کندو را بر روی یک پنل از سرمه دوزی سنتی میبینید که توسط خانم فریبا داداش نیا از آموزشگاه شب افروز؛ دوخته شده است. این پنل به صورت دو تکه  و به شیوه مرصع، اجرا شده و به راحتی امکان نصب آن روی هر زمینه ای وجود دارد. جهت دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

دوخت کندو با سرمه و منجوق- فریبا داداش نیا

گاهی سوزندوزی ، مثل خیال می ماند در هیاهوی تلاش و رنگ و زیبایی، در حریم احساسی از لذت برای آفرینشی که فقط دستهای یک سوزندوز می فهمد. احساسی که با هیچ مقیاسی قابل سنجش نیست.خیال است و رویا ، اما در فرهنگ این سرزمین می ماند.

نمونه ای از این رویا را در تصویر زیر می بینید که توسط خانم عفت فتاحی در میانه سروی زیبا ریشه دوانده و شکل یافته است .سروی زیبا که مرواریدهای مهربانی را با حلقه هایی از سرمه و منجوق؛ در دل خودش پرورانده است. این سوزندوزی ارزشمند به شیوه دوخت پنل دوزی دو تکه، آماده شده و پس از دوخت، برش شده و قابل استفاده در هر مکانی می باشد. برای دیدن تصاویر بیشتر می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

یکی دیگر از انواع ذغره دوزی، دوخت ذغره به شیوه ساده می باشد. در  ذغره دوزی به شیوه ساده، هر بار تکه سرمه ای کوچک را با پولک به سوزن می کشیم تا پولک ها به کمک سرمه بر روی پارچه محکم شوند. این دوخت برای پر کردن متن طرح ها، گل های بزرگ تر و بخش هایی از طرح به دلخواه، استفاده می شود و می تواند هم به صورت هم سطح و هم به صورت برجسته در طرح ها؛ مورد استفاده قرار گیرد.

در تصویر زیر نمونه ای از دوخت ذغره دوزی به شیوه ساده را می بینید که توسط خانم مریم پور کیا، از آموزشگاه شب افروز؛ بر روی یک رومیزی ترمه بیضی؛ دوخته شده است. تصاویر بیشتری از این رومیزی بسیار زیبا را می توانید با کلیک بر روی کلمه نشانی بیابید.

ذغره دوزی ساده- مریم پور کیا

شاید برای برخی از شما دوستان نیز این سوال پیش آمده باشد که رو دوزی سنتی الحاقی چیست و چه مواردی از دوخت های سنتی را در بر می گیرد؟ برای پاسخ به این سوال باید گفت که رو دوزی سنتی الحاقی  در بخش رشته های مرتبط با صنایع دستی و از جمله حرفه های زیر مجموعه دوخت های سنتی می باشد. به عبارتی خود این حرفه مجموعه ای از مهارت های مندرج در چند حرفه مرتبط با هم را به صورت هماهنگ در کنار هم قرار داده است.

حرفه های مرتبط با رودوزی سنتی الحاقی شامل سرمه دوزی، پیله دوزی، شرابه دوزی، پولک دوزی، قیطان دوزی، مغزی دوزی، یراق دوزی، منجوق دوزی، ملیله دوزی، مروارید دوزی، کمند دوزی، اینه دوزی، و…… و…..و می باشد. یعنی به طور کلی، رو دوزی سنتی الحاقی نوعی از سوزندوزی است که در آن سوزندوزی با الحاق مواد اولیه به پارچه ، با کمک سوزن و نخ، اجرا می شود.

رو دوزی سنتی الحاقی- سوزندوزی شب افروز

هانگونه که از عنوان حرفه پیداست،در حرفه رو دوز سنتی الحاقی؛ با حرفه های متعددی از رو دوزی ها روبرو هستیم که هر کدام جایگاه خودشان را حفظ نموده و به تنهایی جهت اجرای طرح های مختلف و تزیین پارچه به کار می روند و البته سوزندوز در این حرفه، باید توانایی های لازم را در شناخت نقوش مرتبط با رو دوزی های سنتی اولیه، مبانی نقش اندازی و مهارت نظری و عملی؛ جهت سوزندوزی چند حرفه ( رو دوزی مقدماتی، مرصع دوزی، مهره های تزیینی و پولک و منجوق، سرمه دوزی، کمند  دوزی و…) به صورت همزمان؛ را دارا باشد.

در تصاویر نمونه ای از رو دوزی سنتی الحاقی را می بینید که بر روی پارچه ترمه و در کارگاه سوزندوزی شب افروز، اجرا شده است.

رو دوزی سنتی الحاقی- سوزندوزی شب افروز

بقچه ترمه گاهی از شکل سنتی آن خارج شده و به شیوه تازه ای ارائه می گردد. شیوه تازه ای که ارائه آن خالی از لطف نمی باشد. در این شیوه هم می توان از سرمه دوزی و یا پولک و منجوق دوزی و… استفاده نمود.

برای دوخت این بقچه زیبا ، از یک مربع ترمه با اندازه دلخواه و مقداری پارچه ساتن به طول ۱۰ الی ۱۲ سانتیمتر و عرضی معادل با ۲ الی سه برابر پیرامون مربع (بسته به نوع و مقدار چینی که می خواهیم) و چهار مثلث ترمه برای چهار جهت بقچه و پارچه آستری؛ استفاده شده است. پس از آن طرح ساده ای از یک گل، با استفاده از سرمه تراش و منجوق به شیوه برجسته بر روی چهار مثلث اطراف روی پارچه ترمه، سوزن دوزی، آسترکشی و سپس دوخت شده است.

 برای جمع نمودن سر مثلث ها و بستن بقچه از چند مروارید درشت و بندینک استفاده شده است و چنانچه در تصاویر می بینید، این بقچه از هر چند جهت قابل باز شدن و استفاده می باشد.

این بقچه ارزشمند و زیبا می تواند به عنوان یک کادویی مناسب در اندازه های مختلف و یا با پارچه های متفاوت و حتی رنگارنگ، مورد استفاده های متفاوت قرار گیرد.

در تصویر زیر نمونه ارزشمند و زیبایی از این شیوه دوخت بقچه ترمه می بینید که توسط خانم نرجس شعبانپور، از آموزشگاه شب افروز؛ سوزندوزی شده است. تصاویر بیشتری از این بقچه زیبا را می توانید در این نشانی بیابید.

بقچه سرمه دوزی شده- سوزندوزی شب افروز

ذغره گره دار می تواند کاربرد های بسیاری داشته باشد. جهت دوخت و جلوه دهی روی خطوط  مختلف به کار می رود و علاوه بر آن برای پر نمودن گلبرگ های برخی از گل ها نیز استفاده می شود.

دو نمونه دوخته شده از کاربرد ذغره گره دار که با آن گلبرگ های یک گل پر شده است را، در تصاویر زیر می بینید . این نمونه ها مربوط به خانم زیور مهدی نژاد و خانم فاطمه آل ابراهیمی، از آموزشگاه شب افروز می باشند. در یک نمونه گلبرگ ها با سرمه تراش  و درنمونه دوم گلبرگ ها با سرمه ساده پر شده است.

کاربرد زغره گره دار- سوزندوزی شب افروز کاربرد زغره گره دار- سوزندوزی شب افروز

 کاربرد دیگری از ذغره گره دار وجود دارد که به کمک این تکنیک می توانیم دسته سبد و یا حد فاصل لبه های سبد را  بدوزیم. نمونه دوخته شده ای از این کاربرد را در تصویر زیر می بینید که توسط خانم آتنا سجادیان، از آموزشگاه شب افروز؛ دوخته شده است.

کاربرد زغره گره دار- سوزندوزی شب افروز

اما کاربرد عمده ذغره گره دار روی خطوط پیرامون جقه ها می باشد که به شکل ویژه ای خطوط اصلی و پیرامونی جقه ها را متمایز می نماید .

نمونه دوخته شده ای از این کاربرد ذغره گره دار را در تصویر زیر می بینید که توسط خانم مریم رفیعی، از آموزشگاه شب افروز؛ دوخته شده است.

کاربرد زغره گره دار- سوزندوزی شب افروز

ذغره قرینه یا دو طرفه یکی از انواع ذغره ها ست که برای دوختن برگ ها و گلبرگ ها به کار می رود.

به این صورت که پس از گذاشتن پولک و سرمه نیم سانتی سوزن را به خط میانی گلبرگ فرو می بریم و این کار را به صورت قرینه در دو طرف گلبرگ انجام می دهیم تا پر شود . یعنی یک سر سرمه داخل سوراخ پولک و سر دیگر آن در خط میانی گلبرگ قرار می گیرد تا از دو طرف حالتی شیب مانند و جنا‌غی بیابد.

ذغره قرینه یا دو طرفه را به صورت سطحی و یابرجسته، می توان دوخت.

زغره قرینه یا دو طرفه- سوزندوزی شب افروز

نمونه آموزشی دوخت ذغره قرینه یا دو طرفه را در این قسمت می بینید که توسط خانم منانه نصیری، از آموزشگاه شب افروز؛ اجرا شده است.

زغره قرینه یا دو طرفه- سوزندوزی شب افروز