قدرت بالا و انعطاف پذیری بسیار خوب سوزندوزی، علاوه بر همراه شدن یک حرفه از سوزندوزی با حرفه دیگری از سوزندوزی و دوخت  مانند ژور و برودری، گلدوزی و ژور، اپلکه و گلدوزی، برودری و چشمه دوزی، چهل تکه و برودری، چهل تکه و گلدوزی، پولک و گلدوزی و…. و… قدرت همراهی چندین حرفه از سوزندوزی با یکدیگر را هم؛ شامل می شود . از طرفی دیگر رشته سوزندوزی به عنوان یک رشته بسیار کارآمد در دوره های مختلف تاریخی، قدرت همراهی و ادغام با رشته های دیگر را هم دارد و به کمک این ادغام و همراهی می توان تولیدات بسیار چشم نواز، ماندگار و متنوعی از سوزندوزی ارائه نمود.

همراهی سوزندوزی و گلسازی را کمی پیشتر با هم مرور کردیم و اینک همراهی سوزندوزی و قلاب بافی را در تصویر نمونه  اجراشده ای بر روی یک رومیزی؛ کنار هم می بینید. این نمونه بسیار زیبا و چشم نواز، توسط خانم مریم پورکیا، سوزندوزی و قلاب دوزی شده است.  برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

           

همراهی گلدوزی و قلاب بافی- مریم پور کیا

بی گمان نقش ها و طرح های بسیاری، ویژگی سوزندوزی شدن را بر روی پارچه ها و یا انواع لباس؛ دارا می باشند و البته این مسئله بستگی تام به سلیقه تولید کننده و یا مصرف کننده،حرفه مورد نظر برای سوزندوزی و یا مکان سوزندوزی ؛ نیز دارد. در برخی موارد لباس مورد نظر با پارچه طرح داری به دلخواه در سر آستین ، یقه و یا دامنه و به طور کلی قسمت های مختلفی از لباس تزیین می شود و هم زمان سوزندوز ؛ تمایل به اجرای سوزندوزی در قسمت های دیگری از لباس می بابد. در اینگونه موارد رعایت تناسب رنگ میان  پارچه طرح دار و پارچه اصلی، امری ضروری به نظر می آید و طرح ها اغلب به دلخواه برگزیده می شوند.

 اما گاهی سوزندوز و یا مصرف کننده، تمایل به استفاده از طرح و نقش موجود در پارچه طرح دار بر روی پارچه اصلی لباس، می بابد و می خواهد از نقش ها و طرح های موجود روی پارچه طرح دار و یا شبیه همان نقش ها و طرح ها؛ استفاده نماید تا بتواند علاوه بر رعایت تناسب رنگ میان دو پارجه، رعایت تناسب نقش را نیز؛ اجرا نماید و کار بهتر و زیباتری ارائه شود.

در تصویر زیر نمونه ای از این رعایت تناسب ها را، در سوزندوزی یک مانتو می بینید که توسط خانم منیره جعفری، اجرا شده است. ابتدا پارچه طرح داری با نقشی از گل های رز، برای تزیین آستین ها  استفاده شده و شاخه ای از گل رز نیز در قسمت جلوی مانتو و یقه؛ با سلیقه و مهارت سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

سوزندوزی گل رز- منیره جعفری

نوع دیگری نیز از دوخت برگ های دراز و بلند، وجود دارد که به واقع تلفیقی از دو نوع ترکیب در رنگ می باشد . به این شیوه که ابتدا با یک ترکیب از رنگ سبز، دور تا دور برگ را با دوخت ساقه دوی تو پر می دوزند و سپس با ترکیبی روشن تر از رنگ سبز؛ وسط برگ را کامل می کنند.

در تصویر زیر نمونه ای از این نوع دوخت را می بینید که توسط فاطمه تقی زاده ، اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

دوخت برگ های دراز و بلند- فاطمه تقی زاده

گفتیم که برخی سوزندوزان از قاعده اصلی دوخت برگ های دراز جهت سوزندوزی این گونه برگ ها، استفاده نمی کنند ونمی خواهند کشیدگی برگ ها نشان داده شود و به همین خاطر ابتدا برگ را از درازا، به دوقسمت تقسیم می کنند و هر قسمت آن را به کمک دوخت توپر ساده به شیوه مورب می دوزند. در این موارد معمولا برگ ها کمی پهن تر به نظر می آیند.

نمونه ای از این دوخت را در تصویر زیر می بینید که توسط خانم فاطره محمدیان از آموزشگاه شب افروز،بر روی طرحی از برگ گل لاله؛ اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

دوخت برگهای دراز و بلند3- فاطره محمدیان

گفتیم که برای دوخت گل هایی که دارای برگ های بلند و دراز می باشند، باید از تکنیک هایی استفاده کنیم که بتوانند کشیدگی کامل برگ را نمایان سازند، اما برخی موارد سوزندوز این تکنیک ها را نمی پسندد و یا نمی خواهد کشیدگی بیش از حدی در سوزندوزی برگ نشان دهد. در اینگونه موارد می توان برگ را از وسط به دو قسمت تقسیم نمود و با تکنیک دوخت کوتاه و بلند و سایه روشن دوزی، در هر سمت دوخت برگ را؛ اجرا نمود.

نمونه ای از این دوخت را در تصویر زیر می بینید که توسط خانم فاطمه میر کریم پور از آموزشگاه شب افروز؛ بر روی طرحی از برگ یک لاله اجرا شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

دوخت برگهای دراز و بلند2- فاطمه میر کریم پور

لاله هایی دوخته ام سرخ و زرد، بر بستری از رویا و در هجای ثانیه هایی نشانده ام که به تمام حرمت دارند .

…. و تو می توانی دشتی از لاله های عاشق را در ذهن زیبایت به تصویر بکشی و لاله های مرا در میان همه آن لاله های عاشق ببینی. ثانیه های بسیاری به انتظار رویش آنها سرکرده ام و اینک این لاله ها از میان آن ثانیه ها، سرفراز و مغرور روییده اند تا در همیشه تاریخ بمانند.

در تصویر زیر نمونه ای از دوخت لاله های زرد و سرخ را می بینید که توسط خانم فاطمه میر کریم پور ، بر پارچه کتانی سفید؛ دوخته شده  و بسیار زیباست. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

سوزندوزی لاله- فاطمه میر کریم پور

گفتیم که دوخت بست دوزی یا ثابت دوزی همواره با استفاده از دو  نخ، صورت می گیرد. اول نخ 6 لای دمسه و یا قیطان نازک، که در قسمت دلخواهی از کار قرار می گیرد و دوم نخی که با آن روی نخ اول را بست می زنند. واضح است که هماهنگی نخ ها ،فاصله نخ های خوابانده شده روی طرح، فاصله بست ها و تعداد بست ها در فاصله های مشخص ؛ هر کدام شکل و تنوع تازه ای در اجرای این دوخت بنیادی به وجود می آورد که سوزندوز می تواند در طرح های متفاوت ، آن را به کار گیرد.

در تصویر زیر نمونه ای از تکنیک دوخت بست دوزی یا ثابت دوزی را می بینید که توسط خانم نسیبه خانعلی پور از آموزشگاه شب افروز، بر روی طرحی از یک خانه قارچی؛ سوزندوزی شده است. در این نمونه از دو رنگ زرشکی و نارنجی در ردیف های کاملا چسبیده به یکدیگر و با فواصل کم و با تعداد بیشتری از بست، تکنیک دوخت ثابت دوزی برای دوخت خانه قارچی؛ استفاده شده که بسیار زیباست. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید

بست دوزی یا ثابت دوزی- نسیبه خانعلی پور

می خواهم پروانه ای روی لباسم بدوزم. برای دوختنش باید رنگ ها را یک به یک برگزینم و با رویای بی انتهای درونم همگام شوم. آنگاه با تمام دلم پارچه را میان دو حلقه چوبی مرتب می کنم و در کوک به کوک طرحی از پروانه ثانیه هایی تکرار ناشدنی را می نشانم. لباسم را می پوشم و همراه پروانه ام، در کنار شاخ و برگ یک گل بخشی از یک میراث ماندگار می شوم که امروزم را به فردای هنر این سرزمین پیوند می زند.

در تصویر زیر طرحی از پروانه سوزندوزی شده می بینید که توسط خانم فاطره محمدیان از آموزشگاه شب افروز، پشت یک مانتو؛ دوخته شده و بسیار زیباست. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

سوزندوزی طرح پروانه- فاطره محمدیان

در سایه روشن خیال تو می رویم . از جام مهربانی تو می نوشم. حرمت نگاه یک دوست می شوم . از میان تار و پود پارچه و حلقه های چوبی، آرام آرام در میان انگشتان تو می رویم تا سرفراز و پویا، در قامت ساقه یک گل؛ باغچه کوچک رویا هایم را بهاری گل افشان کنم و سر بر آسمان سایم.

تصویر زیر نمونه ای از یک گل با لبخند و رنگ آمیزی متفاوت را می بینید که توسط خانم نعیمه منزه ، با تکنیک دوخت دندان موشی کوتاه و بلند و سایه روشن دوزی؛ سوزن دوزی شده است . تکنیک دوخت مرکز این گل نیز دوخت گره فرانسوی توپر میباشد که با نخ لمه نقره ای به همراه نخ دمسه، شکل یافته است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

سوزندوزی لبخند یک گل- نعیمه منزه

در فراز و فرودهستی، گاهی؛ همه رویایم نقشی از یک لاله می شود و بر تکه پارچه ای می نشیند تا هویت و معنای ثانیه هایم باشد.

تصویری از دو لاله زرد با سایه روشن هایی بسیار زیبا را در زیر می بینید که توسط خانم پریسا کــردی از آموزشگاه شب افروز، دوخته شده است. این دو لاله زیبا که با نخ دمسه و با تکنیک دوخت کوتاه و بلند و سایه روشن دوزی، هویت یافته اند، به خوبی می توانند فضایی از یک اتاق را پر نمایند و چشم انداز دلنشینی ایجاد کنند. جهت دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بسیار زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

سوزندوزی گل لاله- پریسا کردی

شاید برای شما هم این اتفاق افتاده که با دیدن یک گل، لبخند گل را نیز ببینید ، لبخندی که بی شکیب تمنای نگاه شما را به خویش می کشاند و دیدگانتان را پر از رویا و شور زندگی می کند. وقتی نخ و سوزن در میان انگشتان هنرمند سوزن دوز، آرام آرام سینه پارچه را می کاود تا طرحی از زیبایی بیآفریند، می توان لبخند گل را نیز در میان کوک به کوک طرح یافت. می توان دریافت که چگونه با شکفتن و لبخند یک گل، او نیز می شکوفد و در زمزمه درون خویش جاری می شود . هم چون رودخانه ای پر هیاهو، لحظه ها را سپری می کند و ماندگار می سازد. تا بر گلبرگ های همه گل های ثانیه های زندگی اش، لحظه هایی را بدوزد که می داند دوباره تکرار نخواهند شد.

 در تصویر زیر نمونه ای از لبخند زیبای یک گل را می بینید که توسط خانم فاطمه حسن زاده از آموزشگاه شب افروز، بر گونه های گلبرگ یک رز قرمز؛ سوزندوزی شده است.  در سوزندوزی این گل ، نخ دمسه و نخ لمه ، به کار رفته  و از تکنیک های مختلف دوخت مانند دندان موشی کوتاه و بلند و سایه روشن دوزی، گره فرانسوی و گره فرانسوی پایه دار و… استفاده شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی بسیار زیبا بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

لبخند گل در سوزندوزی- فاطمه حسن زاده

گاهی می توان رنگ دیگری دید و جور دیگری به طرح ها نگریست. جور دیگری که رنگ مایه ای مهربان از خیال دلنشین یک دوست می باشد و به هیاهوی دل و نگاه یک سوزندوز رنگ و لعاب تازه ای می بخشد و حس تازه ای می آفریند. همان حس تازه ای که یک سوزندوزی و لحظه های پاک و دلنشین دوخت را، کاملا خاص می سازد. در تصویر زیر نمونه ای از این نگاه تازه را می یابید. نگاهی تازه به دوخت دو بنفشه ای که در حریم سایه روشن های خیال خانم منیره جعفری، هویت یافته و بر آستین یک لباس روییده اند. بسار زیباست . اینطور نیست؟!!!

تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا و ارزشمند را می توانید با کلیک بر روی کلمه نشانی بیابید

 

گلدوزی بنفشه- منیره جعفری

آوایی پر بهانه ام که در شادمانه ترین لحظه ها می رویم. از دل شب و ستاره ها برخاسته ام و با سپیده آغاز شدم تا همراه نور شوم و روزنه ای از رویش، برای فردای این سرزمین باشم.

در تصویر زیر چند گل رز کوچک با سایه روشنی از رنگ های صورتی را می بینید که توسط خانم محدثه وثوقی به همراه غنچه و برگ ها، با نخ دمسه بر پارچه کتان سفید؛ دوخته شده و جلوه گری ویژه ای به وجود آورده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

رزهای ایرانی- محدثه وثوقی

به طور کلی سرمه دوزی به واقع به دو حرفه مجزا ولی مکمل، تقسیم می شود. از آن میان می توان به حرفه سرمه دوز تزیینی و سرمه دوز سنتی اشاره نمود. با اینکه هر دو حرفه از مجموعه رو دوزی های سنتی  در صنایع دستی مباشند، ولی هر کدام از این دو حرفه مواردی را شامل می شوند که خاص و تفکیک کننده میان سنتی بودن و روز بودن حرفه را به خوبی نمایان می سازد. .

در حرفه سرمه دوز سنتی، تکنیک های مختلف آموزش و تولید، مصرف مواد مختلف و نیز جنس پارچه ها به شیوه سنتی استفاده می شود. در این حرفه جنس پارچه ها عمدتا ترمه و مخمل می باشد تا بتواند به دلیل پر کاری تکنیک ها توانایی نگهداری تولید را داشته باشد. همراهی پیله دوزی، بلرسان دوزی، یراق دوزی و مروارید دوزی در حرفه سرمه دوزی سنتی؛ امری اجتباب ناپذیر می باشد. نوع تولید نیز عمدتا رومیزی، لباس های فاخر، روکش اماکن متبرکه و تابلو های نفیس می باشد. به دلیل استفاده از جنس پارچه ترمه و مخمل در سرمه دوز سنتی، رنگ ها نیز ماهیت خودشان را می یابند و بیشتر رنگ های مورد استفاده در نقوش، طلایی و نقره ای است که تداعی طلا و نقره را می نماید.

تصاویر نمونه دوخته شده از سرمه دوزی سنتی توسط خانم مریم توکلی از آموزشگاه شب افروز می باشد. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند و زیبا می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

سرمه دوزی سنتی و پیله دوزی- مریم توکلی

به گلبرگ هایم نگاه کن. گل شقایق هستم. از دل پارچه روییده ام. با سرانگشت نوازشی که سوزن و نخ را به هجای کوک به کوک گلبرگ هایم کشانده است. هیاهویی در درون خویش دارم. جدالی سخت با سوزن و نخ داشته ام و با این همه آوازهایی ، رازهایی پنهان بر گونه گلبرگ هایم نشانده ام. تا بتوانم نمادی از عشق و مهربانی باشم.

در تصویر زیر نمونه ای از دوخت یک شقایق قرمز را می بینید که توسط خانم نعیمه منزه، از آموزشگاه شب افروز؛ برای یک تابلو  سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی زیبا می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

گلدوزی یک شقایق- نعیمه منزه

در مطالب گذشته گفته شد که برای دوخت پیله و استفاده از پیله به جای گلبرگ های یک گل چه باید کرد و نحوه دوخت آن به چه شیوه ای می باشد. اما یک روش سنتی نیز برای دوخت پیله ها وجود د ارد و آن استفاده از بلرسان می باشد. بلرسان یا بلرسنت یک نوع سرمه سخت می باشد که قابلیت انعطاف کمتری نسبت به انواع سرمه دارد و عمدتا جهت دور گیری برگ ها و گلبرگ ها و… به کار می رود. در روش سنتی از دوخت پیله پس از اجرای دوخت پیله ، دور تا دور بخش های پیله دوزی شده با سرمه یا بلرسان دوخته می شود.

نمونه ای از دوخت بلرسان دور یک گل پیله دوزی شده را در تصویر زیر می بینید که توسط خانم مریم توکلی دوخته شده است.

پیله دوزی و بلرسان دوزی- مریم توکلی

موسم بهار است و فصل رویش شقایق در گوشه و کنار باغ ها ، مزارع و دشت های مازندران و البته این زیبایی شگفت انگیز از رنگ ها و سایه روشن ها، هر سوزندوزی را به توجه بیشتری در اطرافش وا میدارد و شاید هم تمنای دوختن و رویش گلبرگ ها را در میان انگشتانش، فرا خواند و نهایتا با چند رنگ نخ، تکه پارچه و حلقه ای از کارگاه این شگفتی را بدوزد.

 دوختن این شگفتی و زیبا یی را در تصویر ی می بینید که در میان انگشتان خانم ندا فلاح از آموزشگاه شب افروز؛ به بار نشسته و روییده است. دو شقایق با غنچه، ساقه و برگ که بر پارچه ای سپید، در ثانیه هایی سرشار از زندگی روییده اند و با سایه روشن هایشان، همان ثانیه های سرشار را؛ ماندگار ساخته اند.

 برای دیدن تصاویر بیشتری از این نمونه ارزشمند می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید. در میان تصاویر ارائه شده ، تصاویری نیز از پشت کار این سوزندوزی را می توانید ببینید.

سوزندوزی شقایق- ندا فلاح

بنفشه ها مهربان هستند و ساده. صمیمی هستند و عاشق. زیبا، پرشور و بسیار پر رمز و راز، بر بوته ای کوچک، آرام آرام در میان دیدگان من و شما می رویند و بر ساقه های خویش می ایستند. رنگ در رنگ هستند و جلوه ای از رویای سبز بهار. با هیچ دست و نگاهی بیگانه نیستند و البته می توانند درون هر حلقه ای از سوزندوزی و بر هر زمینه ای از پارچه حتی پارچه جین، نیز برویند.

در تصویر زیر نمونه ای بسیار زیبا از دوخت بنفشه ها را می بینید که توسط خانم نعیمه منزه از آموزشگاه شب افروز بر شلوار جین؛ سوزندوزی شده است. برای دیدن تصاویر بیشتری از این سوزندوزی ارزشمند می توانید بر روی کلمه نشانی کلیک نمایید.

بنفشه ها و شلوار جین- نعیمه منزه

به گلبرگ هایم نگاه کن . به خطوط بلند و کوتاهی که با نخ  و رنگ، بر سینه من دوخته شده بنگر. سایه روشن های ثانیه ها را ببین. حضور هر نخ و رنگ را لمس کن. سینه سینه سخن دارم و دنیایی وسیع از زیبایی می بینم. گلبرگ به گلبرگ رازهای نا شکفته را عیان می سازم. می خواهم در میان دستهای تو بشکفم. سبز شوم. عیان شوم و مهربان شوم در لحظه های نامهربان هستی.

سایه روشن دوزی- سوزندوزی شب افروز